محمد حسن خان اعتماد السلطنه

90

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

و ديگر احداث باغ و عمارت يافت‌آباد است از قراى غار رى كه در سمت غربى طهران واقع شده . و ديگر باغ و عمارت اقدسيه است كه در طرف شرقى قصر صاحبقرانيه افتاده . چون بعضى از آثار عاليه را نام برديم و تعظيما به تقديم آنها اقدام كرديم ، اينك به تعداد كليهء مصاديق اين عنوان سابع از خطير و يسير بپردازيم و ضمنا تواريخ آغاز و يا انجام برخى از آن آثار مؤسسهء مذكوره و مبانى مقدسهء مشهوره را نيز معين سازيم . بنياد و تأسيس قلاع در الهاك و زيدر و ساير معابر و مظان تركتازى طوايف تركمان و مسكون و داير ساختن آنها و برگماشتن مستحفظين از تفنگچى و غيره سنهء هزار و دويست و شصت و هفت از هجرت ، سال چهارم قمرى از جلوس همايون . عمارت و تجديد قلعهء ارگ جديد دار الخلافهء طهران كه اصلا از عهد زنديه است به معمارى عبد الله خان معمارباشى سنهء هزار و دويست و شصت و هفت از هجرت ، سال چهارم قمرى از جلوس همايون . سد سديد سيل‌بند دار السلطنهء قزوين در تاريخ مذكور . اجراء نهر آبى بزرگ كه از رودخانهء كرج تا دار الخلافهء طهران حفر كرده و از بالاى باغ نگارستان وارد شهر مىگرديد ، سنهء هزار و دويست و شصت و هفت از هجرت ، سال چهارم از جلوس همايون . تحجير و سنگچين كردن معابر نافذه و شوارع عامهء شهردار السلطنهء تبريز در ايالت نواب حمزه ميرزا حشمة الدوله در تاريخ مزبور . تعمير ابنيهء ديوانى اصفهان سال مسافرت موكب همايونى به اصفهان كه تاريخ مذكور است . اجراء آب قلعهء نه گنبد و حسين‌آباد در راه يزد كه دزدگاه بود به دست نائب الحكومهء يزد شيخعلى خان ، سنهء هزار و دويست و شصت و هفت از هجرت ، سال چهارم جلوس همايون . مرمت عمارات ديوانى بروجرد با باغ شاه در سفر اصفهان كه تاريخ مذكور است . تجديد قلعهء خواجه نفس در سرحد استرآباد در اين تاريخ مذكور . و بستن بند گرگان هردو به دست محمد ولى خان بيگلربيگى استرآباد به تاريخ سابق . تسويه و تصفيهء شوارع و معابر دار الخلافه در تاريخ مذكور . شوسه كردن كوچهاى ارگ مباركه براى حركت كالسكه به تاريخ قبل . بنياد انبار آبى بسيار بزرگ در نارين قلعهء يزد ، بتاريخ سابق . بناى سراى امير نظام ميرزا تقى خان اتابك اعظم در دار الخلافه مشتمل بر سيصد و سى و شش حجره كه به سراى اتابكيه موسوم گرديد ، در تاريخ مذكور .